Блатен даб во Кривогаштани – жив природен споменик стар 638 години
Во срцето на Кривогаштани, во непосредна близина на црквата „Св. Димитриј“, се наоѓа едно од највпечатливите природни богатства на овој крај – вековниот блатен даб (Quercus robur syn. Quercus pedunculiflora). Ова единечно стебло претставува значајна природна реткост и вистински жив сведок на минатото, чија старост се проценува на приближно 638 години.
Со својата импозантна големина, разгранета крошна и богата природна вредност, дабот претставува препознатлив белег на Кривогаштани и значајно живеалиште за бројни видови птици.
Природно богатство и засолниште за птиците
Она што го прави овој даб особено интересен е неговата развиена и широка крошна, составена од голем број моќни гранки. Таа обезбедува поволни услови за живот и престој на различни видови птици.
Особено значајно е присуството на сивата чапја (Ardea cinerea). На повисоките гранки на дрвото се регистрирани дури 10 двојки сиви чапји, што ја потврдува неговата важност како живеалиште и засолниште за птиците.
Местоположба
Вековниот даб се наоѓа во централниот дел на Кривогаштани, во заградените селски гробишта, непосредно до црквата „Св. Димитриј“. Неговата местоположба, заедно со импресивниот изглед, го прави лесно препознатлив природен белег на општината.
Импозантен изглед и димензии
Дрвото достигнува висина од 25 метри, при што деблото е високо околу 6 метри, а крошната зафаќа висина од 19 метри.
Крошната започнува со три исклучително дебели гранки, со пречник до 80 сантиметри, кои во повисоките делови се разгрануваат во повеќе правци. Нивниот изглед потсетува на разгранети еленски рогови, создавајќи впечатлива природна форма.
Крошната е широко полутопчесто заоблена, со забележителни димензии:
Висина на дрвото: 25 метри
Висина на деблото: 6 метри
Висина на крошната: 19 метри-
Обем на крошната: 97,34 метри
Даб стар повеќе од шест века
При изработката на „Елаборатот за ревалоризација на блатен даб во с. Кривогаштани, Општина Кривогаштани“, била спроведена проценка на неговата возраст.
Нацрт Елаборат за валоризација на Блатен даб во с. Кривогаштани, Општина Кривогаштани.pdf <–
Проф. др. Јане Ацевски – дел од тимот што го изработи елаборатот
За таа цел била применета методата на земање изврток од стеблото со помош на Преслеров сврдел, а потоа и броење на годишните прстени. Од земениот изврток, со должина од 6 сантиметри, биле избројани 24 годишни прстени. Врз основа на ова испитување, староста на дабот била проценета на приближно 638 години.
Тоа значи дека ова дрво со своето постоење сведочи за повеќе од шест века природна и локална историја.
Природна реткост што заслужува заштита
Блатниот даб во Кривогаштани не е само старо и големо дрво. Тој претставува значајно природно наследство, живеалиште за птиците и симбол на поврзаноста меѓу природата, историјата и локалната заедница.
Поради неговата исклучителна природна, еколошка и културно-историска вредност, неопходно е преземање соодветни мерки за негова заштита и унапредување.
Санацијата и реставрацијата треба да се спроведат стручно и научно, согласно современите стандарди за конзервација.
Притоа, особено важно е да се зачува автентичноста, природниот изглед и карактерот на ова вековно стебло.
Врз основа на извршената валоризација, утврдената старост, морфолошките и еколошките карактеристики, како и неговото значење за локалната заедница, Блатниот даб има потенцијал да се стекне со статус на природна реткост, согласно законските одредби за заштита на природата.
Неговата долговечност, уникатниот изглед и еколошкото значење го прават вредност што треба да се зачува и заштити за идните генерации.